Giriş ekranı yükleniyor ama ilerlemiyor, buton tıklandığı halde tepki vermiyor ya da sayfa eski haliyle açılıyorsa suçlu çoğu zaman hesabınız değil, tarayıcınızın sakladığı eski dosyalardır. Bu yazıda önbellek ile çerez arasındaki farkı, hangi durumda hangisinin temizleneceğini, masaüstü ve telefonda adımların nasıl işlediğini ve temizlik sonrası nelerin kaybolacağını anlatıyoruz.
Önbellek, çerez ve site verisi aynı şey değil
Önbellek, sayfanın görsel ve kod dosyalarının kopyasıdır; site daha hızlı açılsın diye tutulur. Sitede bir güncelleme yapıldığında tarayıcı hâlâ eski kopyayı gösteriyorsa ekran bozuk ya da yarım görünür. Bu durumda temizlenmesi gereken önbellektir ve temizlik oturumunuza dokunmaz.
Çerez ise kim olduğunuzu hatırlatan küçük kayıttır. Giriş yaptığınızda oluşur, çıkış yaptığınızda ya da süresi dolduğunda silinir. Sayfa sizi tanıdığı halde ilerletmiyorsa, yani giriş ekranı kendine dönüyorsa sorun bozulmuş bir çerezdedir. Site verisi bunların üstüne binen üçüncü katmandır; tarayıcının site adına yerel olarak sakladığı bilgileri kapsar.
Ayrım şu yüzden önemli: yanlış katmanı temizlerseniz sorun durur, doğru katmanı temizlerseniz iki dakikada biter. Ekran görünümü bozuksa önbellek, giriş akışı takılıyorsa çerez ve site verisi.
Temizlikten önce zorlamalı yenilemeyi deneyin
En ucuz çözüm sayfayı zorlamalı yenilemektir. Masaüstünde Ctrl tuşunu basılı tutup yenile düğmesine basmak (Mac tarafında Cmd ve Shift birlikte R) tarayıcıya “bu sayfanın dosyalarını yeniden indir” der. Bu, önbelleği tümden silmeden aynı işi tek sayfa için yapar ve giriş bilgilerinizi etkilemez.
Telefonda bu kısayol yoktur; sayfayı kapatıp adres çubuğundan yeniden açmak ya da gizli sekmede denemek benzer sonucu verir. Gizli sekmede sorun ortadan kalkıyorsa teşhis kesinleşmiştir: normal penceredeki kayıtlı veriler bozulmuş demektir.
Tüm geçmişi silmeyin, tek siteyi temizleyin
Çoğu kişi ilk refleksle bütün tarama geçmişini siler. Bunun bedeli, bütün sitelerdeki oturumların kapanması ve kayıtlı tercihlerin sıfırlanmasıdır. Oysa tarayıcılar tek site bazında temizliğe izin verir ve sorunu çözmek için yeterli olan budur.
Masaüstü tarayıcılarında adres çubuğunun solundaki kilit ya da ayar simgesine tıkladığınızda “site verilerini ve izinleri sil” benzeri bir seçenek çıkar. Bu seçenek yalnızca açık olduğunuz adresin çerezlerini ve yerel verisini kaldırır. Diğer sekmelerdeki oturumlarınız yerinde kalır.
Masaüstünde adımlar
Genel temizliğe ihtiyaç duyarsanız yol her tarayıcıda benzerdir: ayarlar menüsünden gizlilik bölümüne girin, tarama verilerini temizleme ekranını açın, zaman aralığı olarak son bir saati ya da son yirmi dört saati seçin ve yalnızca önbellek ile çerez kutularını işaretleyin. Kayıtlı şifreler ve otomatik doldurma kutularını işaretlemeyin.
Zaman aralığını dar tutmak önemlidir. Sorun bugün başladıysa aylar öncesine kadar temizlik yapmanın faydası yok, zararı var: eski ama işinize yarayan oturumları da kaybedersiniz. Temizlik bittikten sonra tarayıcıyı tamamen kapatıp yeniden açın; bazı kayıtlar ancak süreç kapanınca serbest kalır.
Telefonda adımlar
Android tarafında tarayıcı uygulamasının ayarlarında aynı gizlilik bölümü bulunur ve seçenekler masaüstündekiyle örtüşür. iPhone tarafında Safari için temizlik tarayıcının içinde değil, telefonun ayarlar uygulamasındaki Safari başlığı altındadır; oradaki geçmiş ve web sitesi verilerini silme seçeneği tüm siteleri kapsar.
Telefonda ek bir ayrıntı var: uygulama içi tarayıcılar. Bir mesajlaşma uygulamasındaki bağlantıya tıkladığınızda açılan pencere, telefonun asıl tarayıcısı değildir ve kendi verisini ayrı tutar. Orada takılıyorsanız bağlantıyı kopyalayıp asıl tarayıcıda açmak sorunu doğrudan çözer.
Temizlik sonrası ne kaybolur
Çerezleri sildiğinizde bütün açık oturumlar kapanır; yeniden kullanıcı adı ve şifre girmeniz gerekir. Bu yüzden temizliğe girişmeden önce şifrenizi hatırladığınızdan emin olun. Hatırlamıyorsanız önce sıfırlama yapın, temizliği sonraya bırakın; sırayı ters kurmak işi uzatır.
İki adımlı doğrulama kullanıyorsanız bu cihazı “tanınan cihaz” listesinden düşmüş olabilirsiniz ve yeni girişte kod istenir. Bu bir sorun değil, beklenen davranıştır. Oturumların kendiliğinden kapanma nedenleri ayrı bir konudur; onu oturum süresi yazımızda ele aldık.
Temizlik işe yaramadıysa
Temizlik sonrası hâlâ giriş yapamıyorsanız sorun tarayıcı katmanında değildir. Bu noktada ikinci bir cihaz ve ikinci bir bağlantı denemek ayrımı netleştirir. İhtimalleri sırayla eleyen tam liste giriş kontrol listesi yazımızda duruyor.
Denemeler tükendiyse hata metnini, saati ve denediğiniz tarayıcıları yazıp destek ekibine iletin. Hesap 18 yaşını doldurmuş kişilere aittir; oyun alışkanlığınızın kontrolünüzden çıktığını düşünüyorsanız YEDAM danışma hattı 115 üzerinden ücretsiz destek alabilirsiniz.
